A trademark is protected on the condition of a registration by the central office in charge of registration of industrial rights ("Central Office"). As an exception to this rule, protection is granted to renowned trademarks regardless of whether they are registered or not.

The renown trademark must be protected according to the Paris Convention to which Turkey is a party. Accordingly registration of a renown trademark for the same product or services by another person without the trademark owner's permission is prohibited. Moreover, if such trademark is registered even for other products or services then such registration may be annulled by filing a law-suit to the court.

The Central Office whereby trademarks are registered keeps a list of renowned trademarks. However, such list is not an exclusive indication of reputation.

Reputation is a self-evident proof of economic utility of a trademark as it signifies that such trademark had an outstanding success and is highly esteemed by the clientele of the product bearing such trademark.

A renown trademark must almost automatically bring to the public's mind the product or service bearing the trademark. In Germany, the case-law has developed in the sense that the trademark should be known by two-thirds of the population as attributed to the related product or service .

It must be emphasized that not all widely known trademarks are renown trademarks within the meaning of Article 1(6) of the Paris Convention cited by the Decree concerning Protection of Trademarks; varying conditions are sought for trademark protection depending on the degree of current or potential economic utility of such trademark.


On an attempted registration of a renown trademark in Turkey, in its decision dated 13 June 2000, the Turkish Court of Cassation quashed the first degree court's decision in favor of the Central Office's rejection to register.

In the concrete case, although the Central Office's has rejected to have a word registered as trademark which is the same as a renown international trademark unregistered in Turkey, the Court of Cassation established that evidential requirements have not been met.

As concerns evidence of whether a trademark is renown or not, the number of representatives of the enterprise claiming its trademark to be renown, its' budget allocated to advertising as well as results of public polls may well be used.

On the other hand, the discretion of the judge will throw in a subjective consideration into evaluating whether the trademark is renown or not within the country. For a trademark to be considered renown, it is not necessary that the product or service in question should be available within that jurisdiction.


Finally, the judge's discretion is limited and does not dispense it of having evidential requirements met. In the above-mentioned case, the Court of Cassation considered that the first degree court could not consider the reputation of the trademark as a fact not requiring proof.

1-Chavanne and Burst "Droit de la propriété industrielle"5. ed., Dalloz, 1998, p. 587
2-Case "Opal", Court of Hambourg, 21 December 1967, Wettbewert in Rechtund Prexis 1968, p.155
3-11. Chamber of the Court of Cassation, Case no. 2000/2154 , Decision no. 2000/5469


  



 
Telif haklarının da içinde yeraldığı fikri haklar hukuku, bir edebiyat eseri, bilgisayar yazılımı, bir mimari proje ya da karikatür gibi eserler de dahil olmak üzere genelde kişisel yaratıcılıktan doğup eserle somutlaşan yaratıcı üretkenliğinden, eser sahibinin hem manevi hem de maddi tatmini ve bunları koruyabilmesi için hukuksal temel oluşturur.

Bu koruma, eserden ticari olarak da faydalanmak da dahil olmak dahil olmak üzere, eseri üzerinde sahibine tekel sağlamaktadır. Bu tekelden manevi veya maddi olsun yararlanma şekilleri, yasal düzenlemelerle çizilen çerçeve içinde eser sahibi tarafından seçilebilir.

Yasal düzenlemelere göre, fikri hakların çekirdeği - kural olarak - eser sahibinde kalmakla birlikte, özellikle eserin genele yayılmasını sağlamak üzere bazı hakların devri mümkündür.

Mevzuata aykırı ya da Türkiye'deki fikri haklar hukukuna yabancı işlem, hareket ya da anlaşmalar, hem devralan hem de eser sahibinin baştan öngöremedikleri bir hukuksal çehre alabilmektedir. Bu durumun önlenmesi

Belirtmek gerekir ki, ülkemizdeki fikri haklar hukuku, kodifiye kıta Avrupası hukuk düzeninin içinde yeralmakla, temelde, diğer Batı hukuk düzenlerinden A.B.D. ve İngiltere'den farklıdır.

Marka, patent gibi sınai haklardan farklı olarak fikri hakların korunması için bu eserlerin fikri hak olarak korunabilmesi için önceden resmi tescili öngörülmemiştir.


 




 
Marka bir işletme veya girişımin mal ve hizmetlerini diğerlerinden ayırd etmeyi sağlayan her türlü işarettir. Bir markanın korunabilmesi - kural olarak- resmi yolla tescil edilmiş olmasına bağlıdır.
Kişi adları dahil, özellikle sözcükler, şekilller, harfler, sayılar, malların veya ambalajlarının biçimi gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer şekilde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayımlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaret - ayırdedici niteliği olmak koşuluyla- marka olarak tescil edilebilir.
Ayırd edici nitelik ise bir işaretin herhangi bir sebeple diğerinden farklı olmasını sağlayan nitelik ve öğeleri ifade eder.

MARKA TÜRLERİ
Ticaret Markası : Bir işletmenin imalatını ve/veya ticaretini yaptığı malları başka işletmelerin imalatı ve/veya ticaretini yaptığı mallardan ayırmaya yarayan işarettir. Genellikle bir menkul mal ile ilgili bulunup onun üstüne veya ambalajına konan markadır.

Hizmet Markası : Bir işletmenin hizmetini diğer bir işletmenin hizmetinden ayıran işarettir.

Bireysel Marka : Bir gerçek veya tüzel kişiye ait olup o markanın sağladığı haklar sadece bir kişiye aitse bu tür markalara ferdi marka denir. Tayin edici unsuru marka üzerindeki mutlak hakkın bir ya da birkaç kişiye ait olması ve bu kişilerin iştirak veya müşterek mülkiyet çerçevesinde marka üzerinde mutlak hak sahibi olmaları ve bunu kullanmalarıdır.

Garanti Markası : Marka hakkı sahibi tarafından değil, marka hakkı sahibinin belirlediği malın kalitesine ilişkin şartları gerçekleştiren her işletme tarafından kullanılabilen ve malın kalitesi hakkında garantiyi simgeleyen markadır.

Ortak Marka : Birden çok işletme adına tescilli markanın herbir sahibinin markanın tümü üzerinde markanın diğer sahiplerinin aynı nitelikteki hakları ile sınırlı bir şekilde ancak bağımsız olarak hak sahibi olduğu markadır.

Vekil (Temsilci) Markası : Yabancı bir işletme Pazar şartları dolayısıyla markasının Türkiye'de kendi adına değil vekili adına tescilini uygun görebilir. Bu halde markaya vekil sahip olur, vekil ile işletme iç ilişkide diledikleri düzenlemeyi yapabilirler.

Topluluk Markası : Bu sistem sayesinde tek başvuru ile topluluk markası kazanılarak tüm AB coğrafyasında tekdüze bir koruma sağlanacaktır.


MARKA HAKKI VE SAHİBİ
Marka hakkı, sahibine marka üzerinde tekel hakkı verir. Markanın tescili üzerine, kural olarak aynı mal veya hizmet için aynı markayı daha önce de facto oluşturup piyasada bilinir hale getirdiğini tescilli marka sahibine karşı ileri sürülemez.

MARKAYI KORUMA YOLLARI
Marka hakkı sahibinin markasının aynını veya benzerini aynı tür mal ya da hizmetlerde kullananlar veya benzer markaları benzer mal veya hizmetlerde kullananlar ya da belirli ölçüde tanınmışlığı olan bir markanın aynını farklı mal veya hizmetlerde haksız yarar sağlayacak şekilde veya tescilli markanın ayırdedici niteliğine zarar verecek şekilde kullanımını gerçekleştirenler ile marka hakkına bu şekilde tecavüz eylemlerini oluşturanlar, eylemleri kolaylaştıranlar ya da bu eylemlerin oluşumuna yardım eden fiiller ile diğer eylemleri icra edenler marka hakkına dolaylı olarak tecavüz etmiş olurlar.

Markayla ilgili mevzuat yukarıda ifade edilen biçimde tecavüze uğrayan hak sahibi mahkemeye başvurarak davalının vaki tecavüzünün durdurulmasını ve giderilmesini isteyebilir. Ayrıca hak sahibinin zararını ve gelir kaybını maddi tazminat yoluyla istemesi mümkündür. Bununla birlikte manevi tazminat isteme koşulu kusurun ağırlığına bağlıdır. Marka hakkına tecavüzün tesbiti ile önerilmesinin istenebilmesi için tecavüzün gerçekleştiği de etkin şekilde belirlenebilmelidir. Bu yolda marka hakkı sahibi marka hakkına tecavüz eden ve bu fiilini sürdüren davalının tecavüz oluşturan eylemlerini tesbit ettirebilmelidir. Teknik nitelikli marka hakkına tecavüz fiilleri çoğu kez bilirkişilerce tesbit olunur. Ancak tesbit isteğinin mahkemece kabul edilmesi, yeterli ve ciddi delillerin bulunmasına bağlıdır.

İHTİYATİ TEDBİR
Marka hakkı sahibinin markasının aynını veya iltibas teşkil edecek nitelikteki benzerini aynı mal veya hizmetlerde kullanmak veya farklı mal veya hizmetlerde haksız yarar teşkil edecek şekilde veya marka sahibinin markasının ayırdedici niteliğine zarar verecek tarzda kullanılması, bir şekilde ticaret alanına çıkarılması veya elde bulundurulması hallerinde, marka hakkı sahibi zarara uğramakta veya zarara uğrama tehlikesi altında bulunmaktadır. Bu şekilde marka hakkına tecavüz oluşturan eylemlerde bulunmaması için ihtiyati tedbir kararı, geleceğe yönelik olarak mahkemece verilen emirdir.

Marka hakkı sahibinin zararına ve kar kaybına neden olan bu halin devamı, marka hakkı sahibinin zararının büyümesine neden olabilir. Diğer yandan davacının marka hakkına tecavüzün tesbiti ve durdurulması ve men'i yolunda mahkemede dava açarak ilam alması uzun süre alabilir ve bu durumda da marka hakkı sahibinin zararı giderek artabilir.

Bu tehlikenin önlenmesi açısından ve mahkemece verilecek hükmün etkinliğini temin için, özellikle tehlikenin somutluğu bakımından yeterli delil bulunması durumunda mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınabilecektir.

 




 
Sanayiye uygulanabilen buluşlar faydalı model belgesi verilerek korunabilir; patentle kıyaslandığında, faydalı modelin buluş eşiği daha düşüktür. Faydalı model alma şartları ise patente oranla daha hafiftir.

Faydalı modelden bahsedebilmek için buluşun belirli hacme, şekle sahip olmalı, diğer deyişle üç boyutlu olmalıdır. Sıvı olanlar yani iki boyutlu hususlar faydalı modelin konusunu oluşturmaz. Ancak istisnai olarak bu husulara da faydalı model belgesi verilebilir.Örneğin buzdolabının üzerindeki silikat maddesine faydalı model belgesi verilmiştir.Buna karşılık kibrit kutusu üzerindeki reklamlara üç boyutlu olmadıkları için faydalı model verilmemiştir.

Kimyasal maddelere yani sıvılara faydalı model belgesi verilmez, çünkü sıvılar belirli bir hacme ve şekle sahip olmadıkları için üç boyutlu kavramına dahil değildir. Bu bağlamda yiyecek maddelerine de faydalı model belgesi verilmez. Ancak belirli bir forma sahip olan yiyeceklere faydalı model belgesi verilebilir (Toblerone'un üçgen şekli gibi).

Devrelerin de faydalı model belgesi ile korunması mümkündür. Elektrik,elektronik devreleri ile hidrolik devrelere faydalı model belgesi verilir. Ancak devreler üç boyutlu olmadıkları için faydalı modelle korunmaları belli şartlara bağlıdır. Bunlar iş makinasının ya da tüketim malının parçası olmaktadır.

Üç boyutlu olmak faydalı model belgesi verilmesi için tek başına yeterli değildir. Yeni ve sanayiye uygulanabilir olsa bile faydalı model ile korunan bu hususlar ya iş makinasının ya da tüketim malının parçası olmalıdır.Yani ya insanları yaptıkları işte destekleyici nitelikte olmalıdır mesela bahçe ve ev aletleri ya da insanların kullanmasına yönelik bir mal olmalıdır. Mesela , oyuncak.

Tüketime yönelik mallar da faydalı model belgesi ile korunur. Örneğin mum, şömine taşları.

Ne kadar büyük olursa olsun faydalı model verilebilirlik şartları taşıyan buluşlar faydalı model belgesi verilerek korunur. Fakat taşınmaz olan ya da bir taşınmazın ayrılmaz parçası olan buluşlara bu belge verilmez. Demonte edilebilen prefabrik yapılar faydalı model belgesi ile korunur.

Yarı işlenmiş ürünler bazı şartları taşımak kaydıyla faydalı model belgesi ile korunur. Yarı işlenmiş ürün piyasaya sürülmek için yeni bir üretime geçmek zorunda değilse faydalı model belgesi verilir. Aksi taktirde verilmez.

Endüstriyel tasarımların koruma alanı ile faydalı modellerin koruma alanı oldukça farklıdır. Mesela takı için hazırlanan yeni bir kilitleme sistemi ya da bizatihi takıyı yapmaya yarayan aletlere faydalı model belgesi verilir; çünkü kilitleme sistemi kullanmaya yöneliktir, aletler ise iş makinası alanındadır. Faydalı modelde estetik kaygılar güdülmez. Takının bizatihi kendisi yeni ise endüstriyel tasarım belgesi ile korunur. Faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartları her durumda aranır.

Faydalı model belgesi isteme hakkı buluş yapana veya onun haleflerine ait olup, başkalarına devri mümkündür. Faydalı model belgesi konusu buluşun özü üçüncü kişi veya kişilerin hakkına tecavüz edilerek elde edilmişse, faydalı model belgesi verilerek sağlanan koruma, faydalı model belgesi sahibi tarafından bu kişi veya kişilere karşı ileri sürülemez. Aynı zamanda buluş sahibinin hakkına da tecavüz edildiğinde hukuki ve cezai sorumluluk doğar.

 



 
Endüstriyel tasarım, tasarımın konusunu benzer işlevsel eşyadan teknik olarak ayırdebilmesini sağlayan tasarımdır. Bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya bir parçası veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade eder. Tasarımın tanımı kapsamına, yüzeysel biçimi olan iki boyutlu tasarımlar ile nesne olan üç boyutlu tasarımlar girmektedir.

Tasarım belgesi verilebilirlik koşulları, yenilik ve ayırtedici niteliktir. İşlevsel tasarımlar ve estetik tasarımlara tasarım belgesi verilebilecektir.

Endüstriyel tasarım bir markada da yer alabilir ya da markanın kendisini oluşturabilir.

Tasarımlar mevzuatımıza göre özel ve genel yasalarda öngörülen düzenlemelerdeki esaslar, kurallar ve şartlara uygun olarak korunur.

Gerçek tasarım sahibi veya halefi, haksız tasarım sahibine veya onun halefine, tasarım incelemesi devam ederken başvurusunun gasp edilmesi nedeniyle istihkak davası açabilir.

Tasarımdan doğan hakka tecavüzün hukuki ve cezai sorumluluğu vardır.
  




 
Patent, belirli teknik özellikler taşıyan buluşlara verilir. Buluş, genel olarak yeni ürünlerin ve yeni yöntemlerin bulunması ve geliştirilmesi ve bunların ekonomiye uygulanırlığını sağlayan gelişimlerdir. Teknik özelliklere sahip bu buluşların patentle korunabilmesi için birtakım özelliklere sahip olması gerekir. Bunlar o buluşun yeni olması, tekniğin bilinen durumunu aşması, sanayiye uygulanabilir olmasıdır.

Bununla birlikte, farklı bir hak korumasından faydalanabilir olmasından dolayı ya da buluşun patent şartlarını taşımamasından dolayı patentle korunamayacak konular ve buluşlar da vardır. Patent verilemeyecek konular keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları, zihni ,ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin planlan, usul ve kurallar; edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları, bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller, insan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri. Ancak bunların da istisnaları vardır. Son zamanlarda doğadaki mikroorganizma türlerinin bulunması, yani bir yenisinin teşhisi keşif değil, buluş olarak kabul olunmaktadır ve patentle korunmaktadır.

Bir de patent verilemeyecek buluşlar vardır. Bu buluşlar patent verilebilirlik koşullarına sahip olsalarda açıklanması ve değerlendirilmesi kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı oldukları için patentle korunmazlar. Bitki ve hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri için de patent verilmez.

Buluş sahibi gerçek kişidir. Tüzel kişiler veya topluluklar buluş sahibi olamazlar. Patent hakkı buluş yapana veya onun halefine aittir. Patent isteme hakkı ilke olarak buluş sahibine aittir.

Buluş sahibi hakkı ,buluşun tamamlanması ile herhangi bir işleme gerek olmadan kendiliğinden ve buluş sahibinin şahsında doğar. Buluş sahibi olmayan kişinin buluş üzerinde devirle hak kazanabillir. Patent başvurusu veya patent hakkı başkasına devredilebileceği gibi mirasçılara da intikal eder.

Özel veya kamusal bir iş ilişkisi içinde bulunan kimselerin yaptıkları iş icabı ve işin yerine getirilmesi sırasında gerçekleştirdikleri buluşlar patentle korunur. Çalışanın buluşu üzerinde işveren hak kazanabileceği gibi çalışanın serbest buluşları da olabilir.

Değişik patent türleri vardır.Bunlar ;ürün patenti ,usul patenti,ek patent ve gizli patenttir

Patent hakkına tecavüzün hukuki ve cezai sorumluluğu vardır.